Kupowanie drogich przedmiotów nie zawsze będzie już tak proste jak wybranie produktu i zapłacenie za niego kartą. Unia Europejska wprowadza nowe zasady przeciwdziałania praniu pieniędzy, które obejmą również część przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą towarów o wysokiej wartości. Nie oznacza to jednak, że podczas codziennych zakupów w supermarkecie będziemy musieli podawać swoje dane osobowe.
PESEL przy zakupach od lipca 2027 roku. Co się zmieni?
10 lipca 2027 roku zacznie być zasadniczo stosowane unijne rozporządzenie AMLR (Anti-Money Laundering Regulation). Jego głównym celem jest ograniczenie prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz ujednolicenie zasad kontroli transakcji w państwach Unii Europejskiej.
Nowe przepisy nakładają na określone grupy przedsiębiorców obowiązek dokładniejszego sprawdzania tożsamości klientów. Tak naprawdę oznacza to, że przy niektórych zakupach sprzedawca będzie mógł, a w określonych przypadkach będzie musiał, poprosić o dokument tożsamości oraz dodatkowe dane.
W Polsce jednym z identyfikatorów wykorzystywanych podczas takiej weryfikacji może być numer PESEL. W zależności od sytuacji potrzebne mogą być również inne informacje, na przykład adres zamieszkania czy dane dotyczące osoby, w której imieniu dokonywana jest transakcja.
Od jakiej kwoty sprzedawca może poprosić o PESEL?
Jednym z istotnych progów wskazanych w nowych przepisach jest 10 tys. euro, czyli według orientacyjnego przeliczenia około 43 tys. zł. Nie oznacza to jednak, że każdy zakup przekraczający tę wartość automatycznie będzie wymagał podania numeru PESEL. Obowiązek weryfikacji dotyczy podmiotów i transakcji objętych przepisami AMLR.
Nowe zasady będą miały znaczenie między innymi w przypadku sprzedaży określonych towarów luksusowych, takich jak kosztowna biżuteria czy zegarki. Regulacje obejmują również wybrane transakcje na rynku sztuki oraz nieruchomości. Warto wiedzieć, że dla niektórych kategorii produktów przewidziano odrębne progi. Przykładowo w przypadku samochodów uznawanych za dobra wysokiej wartości jest to 250 tys. euro.
Płacisz kartą lub przelewem? To nie zawsze wystarczy
Wiele osób może zakładać, że dodatkowe kontrole będą dotyczyć wyłącznie płatności gotówką. Tymczasem sposób zapłaty nie zawsze ma znaczenie dla obowiązku identyfikacji klienta. Jeżeli dana transakcja podlega przepisom dotyczącym przeciwdziałania praniu pieniędzy, sprzedawca może być zobowiązany do sprawdzenia tożsamości kupującego również wtedy, gdy płatność odbywa się przelewem bankowym. Co więcej, podzielenie jednej dużej transakcji na kilka mniejszych nie musi pozwolić na uniknięcie kontroli. Przepisy uwzględniają także operacje, które są ze sobą powiązane.
Nowe zasady dotyczą również gotówki
Unijne rozporządzenie przewiduje dodatkowe ograniczenia związane z płatnościami gotówkowymi. Wprowadza między innymi ogólny limit 10 tys. euro dla określonych płatności za towary i usługi, przy czym państwa członkowskie mogą stosować niższe limity. W przypadku podmiotów objętych obowiązkami AML weryfikacja klienta może być wymagana również przy niektórych transakcjach gotówkowych o wartości co najmniej 3 tys. euro. Nie jest to jednak równoznaczne z obowiązkiem podawania numeru PESEL przy każdym zakupie gotówkowym przekraczającym tę kwotę.
Czy podczas zwykłych zakupów też trzeba będzie podawać PESEL?
Nie. Nowe przepisy nie oznaczają, że od lipca 2027 roku sprzedawca w sklepie spożywczym, drogerii czy popularnej sieciówce będzie rutynowo żądał numeru PESEL. Zmiany dotyczą konkretnych branż i transakcji, przede wszystkim tych, które mogą wiązać się z większym ryzykiem wykorzystywania pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł.
Dla większości konsumentów codzienne zakupy pozostaną więc bez zmian. Osoby planujące kosztowne transakcje powinny jednak przygotować się na to, że sprzedawca może poprosić je o dodatkowe informacje. Nowe regulacje mają przede wszystkim zwiększyć przejrzystość obrotu pieniędzmi. Dla klientów oznaczają natomiast jedno – przy niektórych dużych zakupach samo posiadanie odpowiedniej kwoty na koncie może już nie wystarczyć do sfinalizowania transakcji.